15. september er Den internasjonale dagen for demokrati. Dagen minner oss om kor viktig det er at folk kan vera med og bestemma. Men korleis fungerer det eigentleg i Noreg?
Det finst ingen konge, statsminister eller annan person som kan bestemma alt i Noreg.
I staden er Noreg eit demokrati. Det betyr at innbyggjarane kan vera med og velja kven som skal styra landet.
Kvart fjerde år er det stortingsval. Då stemmer vaksne på dei partia og politikarane dei meiner bør få ansvar for å styra landet.
Kva gjer Stortinget?
Dei som blir valde inn på Stortinget, lagar lover og bestemmer korleis staten skal bruka pengane sine.
Dei diskuterer saker, stemmer over forslag og kontrollerer at regjeringa gjer jobben sin.
Stortinget blir derfor ofte kalla Noregs nasjonalforsamling.
Kva gjer regjeringa?
Regjeringa har ansvar for å styra landet frå dag til dag.
Ho skal mellom anna føreslå nye lover, leggja fram forslag til statsbudsjett og passa på at vedtaka frå Stortinget blir følgde.
Statsministeren leier regjeringa, men kan ikkje bestemma åleine. Avgjerdene blir tekne saman med resten av regjeringa.
Kva med kongen?
Noreg har framleis konge. I dag har kong Haakon først og fremst ei symbolsk rolle. Han opnar Stortinget kvart år, tek imot besøk frå andre land og representerer Noreg ved viktige hendingar.
Det er ikkje kongen som bestemmer korleis landet skal styrast.
Kvifor stemmer me?
I Noreg kan alle norske statsborgarar som har fylt 18 år, stemma ved stortingsval. Når mange menneske får vera med og velja, kan fleire meiningar bli høyrde.
Det betyr ikkje at alle alltid blir einige. Tvert imot kan politikarar vera usamde om korleis ulike problem bør løysast.
I eit demokrati er det lov å vera usamd. Det viktige er at me kan diskutera, stemma og følgja dei reglane som gjeld.
Slik er det innbyggjarane som til slutt bestemmer kven som skal styra landet.
Kjelder: Stortinget, Stortinget, Store norske leksikon
